U Gacku je usvojen Lokalni akcioni plan za prevenciju karcinoma ženskih reproduktivnih organa za period od 2026. do 2030. godine, nakon inicijative Udruženja žena „Riječ“, koje je uz podršku projekta PRAGG, zagovaralo bolju dostupnost preventivnih pregleda i zdravstvenih usluga za žene.

Odluka je danas donesena jednoglasno u Skupštini opštine Gacko. Plan predviđa mjere za unapređenje rada lokalnog Doma zdravlja, dostupniju dijagnostiku i edukaciju žena o prevenciji i ranom otkrivanju bolesti.

Za Udruženje žena „Riječ“, usvajanje dokumenta predstavlja završetak višemjesečnog zagovaračkog procesa, ali i početak rada na tome da predložene mjere budu sprovedene.

„Podrška PRAGG-a nam je bila od velike pomoći. Da nismo imali podršku PRAGG-a, ne bi došlo do izrade lokalnog akcionog plana, ne bismo uspjele uraditi ovo što smo uradile“, kaže Anđelka Boljanović iz ovog udruženja.

Zdravstvene usluge bliže ženama

Prema podacima koje je prikupilo Udruženje, u periodu od 2021. do 2025. godine u Gacku je 36 žena oboljelo od karcinoma ženskih reproduktivnih organa.

Jedan od problema na koji su ukazale tokom zagovaračke kampanje „Budi korak ispred“ jeste dostupnost pregleda. Žene su zbog pojedinih dijagnostičkih usluga morale putovati u druge gradove.

“Akcioni plan predviđa unapređenje opremljenosti Doma zdravlja Gacko za ginekološke i radiološke preglede i mamografiju. Među predloženim mjerama su angažovanje stalno zaposlenog ginekologa, upućivanje jednog ljekara na specijalizaciju iz ginekologije i dolazak radiologa jednom mjesečno. Planom je predviđeno i obavljanje mamografskih pregleda za najmanje 50 žena godišnje. Tako će se ženama pružiti sva neophodna podrška u Gacku”, kaže Boljanović.

Od razgovora o zdravlju do preventivnih pregleda

Kampanja „Budi korak ispred“, koju je Udruženje realizovalo uz podršku projekta PRAGG, imala je za cilj da o prevenciji karcinoma ženskih reproduktivnih organa podstakne javni razgovor i ohrabri žene da redovno obavljaju preventivne preglede.

Boljanović kaže da su tokom razgovora sa ženama dobile podršku za izradu plana, a neke od sagovornica poručile su im da je sličnu inicijativu trebalo pokrenuti i ranije.

„Ranije se o ovom problemu uglavnom razgovaralo u krugu porodice, a tokom kampanje počelo se mnogo češće govoriti javno“, kaže ona.

Kao jedan od značajnih rezultata kampanje navodi to što su žene nakon edukativnih aktivnosti počele odlaziti na preventivne preglede, uključujući i članice udruženja.

Pored rada sa ženama u gradskim i ruralnim područjima, akcioni plan predviđa dvanaest edukativnih aktivnosti godišnje, kao i edukaciju učenika osnovnih i srednjih škola o HPV vakcinaciji.

Cilj je da informacije o prevenciji budu dostupne što većem broju građana, a posebno mladima, kako bi se o značaju zaštite zdravlja govorilo prije nego što se pojave zdravstveni problemi.

Uloga građanskih inicijativa

U procesu izrade plana, Udruženje žena „Riječ“ sarađivalo je sa predstavnicima lokalne vlasti, Domom zdravlja Gacko i Centrom za socijalni rad. Održani su sastanci sa načelnikom opštine, predsjednikom Skupštine i odbornicima, a inicijativa je dobila podršku predstavnika različitih političkih opcija.

Usvajanje akcionog plana pokazuje kako inicijativa organizacije civilnog društva, uz podršku i saradnju sa institucijama, može dovesti do konkretnog dokumenta koji odgovara na potrebe lokalne zajednice.

Za žene u Gacku, naredni korak biće da se planirane mjere sprovedu u praksi. Od dostupnijih pregleda do redovne edukacije, njihov učinak mjeriće se time da li će žene lakše dolaziti do zdravstvenih usluga i imati više mogućnosti da bolest otkriju u ranoj fazi.